سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )

31

طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )

« ابو معشر ستاره‌شناس بلخى در كتاب خود موسوم به : كتاب الالوف ، - پرستشگاه‌ها ( هياكل ) و كاخها و ساختمانهاى بزرگ را كه در هر هزار سال در جهان بنياد مىشود ياد كرده است ، و ابن المازيار شاگرد ابو معشر نيز در كتاب خود كه از كتاب الالوف گلچين نموده اين سخن را ياد كرده است ، و ابو ريحان بيرونى عين اين عبارت را در كتاب آثار الباقيه آورده است . نام كتاب الالوف در برخى كتابهاى ديگر نيز آمده است ، از آنها است : كتاب « لطايف المعارف » از ثعالبى ص 101 ، و مسالك الابصار ، از عمرى ( ج - 5 - قسم 3 - ورق - 437 ) بيگمان نام اين كتاب : « كتاب الالوف » مىباشد ، و عباراتى كه در دنبالهء آن گفته شده تعبيراتى است كه با مندرجات و متن آن كتاب مناسبت دارد . دريغا : كه از كتاب « الالوف » هيچ نسخهء برجاى نمانده و بدست ما نرسيده است ، و از گلچين اين كتاب - چنان كه مسعودى گفته است - كار شاگرد - ابو معشر ابن مازيار نيز نسخهء در دست نيست ، در موزهء بريطانى مجموعه شماره : 3557 ، OR مشتمل بر برخى تأليفات ابو معشر مىباشد از جمله : « مختصر الاستاذ الاجل ابى العباس التنوخى رحمه إله لكتاب الالوف و الادوار لابى معشر المنجم البلخى رحمه إله » ، اما در اين مختصر عبارات مشهورهء كه از كتاب الالوف در برخى مآخذ نقل شده ديده نمىشود ، گويا مختصركننده آن آنچه را كه مربوط به تواريخ و بروج و محاسبات فلكى و اقترانات كواكب و آثار نجومى و غيره داشته از كتاب الالوف گلچين گرده است ، بارى اين مختصر در 30 ورقه به خط تعليق فارسى نوشته شده و تقريبا متعلق بقرن دوازدهم هجرى مىباشد . و در كتابخانه ملى پاريس يك نسخه خطى به شماره 2581 زير عنوان : « الادوار و الالوف » لابى معشر موجود است . تحقيق اين نسخه براى من ميسر نشد ، به گمان من نسخهء ديگرى است از مختصر موجود در موزهء بريطانى ؟ استاد ليبرت LIPPERT نص عبارات كتاب الالوف را كه در منابع و كتب